Makaleler
Dünya Sayısal Kütüphanesi Kültürel Dünyamızdan Hazineler Sunuyor
Kongre Kütüphanesi, UNESCO ve diğer ortakları bu başarı isteği dolu projede işbirliği yapıyorlar
Louise Fenner
Yazar
Washington – Dünya Sayısal Kütüphanesi (DSK) gezegenimizin çevresinden önemli, nadir ve ilginç kültürel hazinelere ücretsiz çevrimiçi erişim sunuyor.
El yazmaları, haritalar, nadir eserler, ses kayıtları, filmler, baskılar, fotoğraflar ve diğer kültürel ve tarihi belgelerden oluşan bu geniş, çok dilli kolleksiyon bilgisayar faresinin bir tıklamasıyla görüntülenebiliyor – ve bu dünya kütüphanelerinin ve kültürel kuruluşlarının içeriklerini paylaşmak amacı güden, istekli bir projenin sadece başlangıcıdır.
DSK’nin web sitesi yedi ana dilde çalışmaktadır. Kullanıcıların Arapça, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça ve İspanyolca (Birleşmiş Milletler’in remi dilleri) ve Portekizce olarak arama yapabilmelerine ve içeriğin tanımlarını okumalarına olanak sağlamaktadır. Bütün belgeler kendi orijinal dillerinde sunulmaktadır. Seçilmiş parçalar için uzman müzecilerin, kütüphanecilerin tartışmalarını konu alan videolar vardır.
İki düzineden fazla kütüphanenin katkılarıyla değişik dönem ve yerlerden 1200 adet sayısallaştırılmış parça şu anda görüntülenmek üzere hazırdır. Bu hazineler arasında 18. ve 19. yüzyıllardan Arapça, Farsça, Çince ve Japonca hat çalışmaları; 1897-98’den Fransa’da Lumiere kardeşlerin ilk filmleri; 1899 ABD’de Thomas Edison; Miroslav’ın İncili; 1180 yıllarında yaratılan resimli bir Sırp el yazması.
DSK, 21 Nisan’da Amerikan Kongre Kütüphanesi Başkanı James Billington’un projeyi önermesinden 4 yıl sonra Paris’te Birleşmiş Milletler Eğitimö Bilim ve Kültür Kurumu (UNESCO) merkezinde başlatıldı.
Billington dünyanın çeşitli kültürlerinden en ilginç ve en önemli olanlarını tek bir yerde buluşturacak bir web sitesi hayal etmişti. Billington, “ Projenin odak noktası dünyanın büyük kütüphanelerinde kilit altında tutulan nadir ve türünün tek örneği kültürel öğeleridir : Çinden kahin kemikleri, Japonya’dan eski tahta basma kalıp resimleri, Arap dünyasından bilimsel el yazmaları, Kolombo’nun yeni dünyadaki keşiflerini ilan eden mektubu”, dedi.
DSK’nin amacı Internetteki kültürel materyallerin sayısını ve çeşitliliğini arttırarak ve onları orijinal dillerinde kullanışlı kılarak “kültürlerarası ulusal anlayışı iyileştirmektir”, dedi.
SAYISAL UÇURUMA KÖPRÜ OLUŞTURMAK
Hem UNESCO hem de Kongre Kütüphanesi projenin diğer önemli bir amacının ülkeler arasındaki sayısal uçuruma köprü oluşturmaya yardımcı olmak olduğunu vurguluyorlar.
UNESCO’nun iletişim ve enformasyondan sorumlu müdür yardımcısı Abdul Waheed Khan enformasyon ve bilgiye evrensel erişimin UNESCO’nun temel ilkesi olduğunu söylüyor.
“Yüzbinlerce kütüphane var,” dedi. “Bu sayısallaştırma işlemi kanalıyla insanlara izin verdiğiniz zaman, enformasyon ve bilgiye erişimleri için hemen hemen sınırsız fırsatlar yaratmış oluyorsunuz.”
2007’de DSK’nin ilk örneği gün yüzüne cıkarıldığı zaman, Billington dedi ki; sayısal içerik yaratıp, erişebilmek için “birçok ülke hem teknik hem personel bakımından bir kapasite arttırımına” gitmek ihtiyacı hissedecektir. “Bu hoş karşıladığımız zorlukların bir kısmıdır,” dedi.
DSK’nin ilk örneği Kongre Kütüphanesi UNESCO ve diğer beş ortak tarafından geliştirilmiştir - İskenderiye Kütüphanesi, Mısır; Brezilya Milli Kütüphanesi; Mısır Milli Kütüphanesi; Rusya Milli Kütüphanesi ve Rusya Devlet Kütüphanesi.
Halen DSK’nin kültürel içerik, maddi, teknolojik ve diğer yardımlarda bulunan 32 ortağı bulunmaktadır. Katılımın UNESCO üyesi diğer ülkelere de yayılması umulmaktadır.
DSK’nin ilk örneği açıldığı zaman, Mısır Milli Kütüphane ve Arşivleri’nden Rafaat Hilal özellikle Orta Doğu, Afrika ve tüm Arap ülkelerine katılımları için davette bulundu. “Kültürünüzü insanlara ulaştırmak için birlikte çalışmak DSKnin tüm yapmak istediği” diye ekledi.
21Nisan’daki açılış töreninde konuşurken UNESCO Genel Müdürü Koichiro Matsuura şunları söyledi: DSK, “bilginin özgürce akışı, uluslararası dayanışma, kültürel çeşitliliğin kutlanması ve kapsamlı bilgi toplumlarının kurulması için bir yer sunmaktadır.” “Sayısal teknolojilerin sosyal ve kültürel olanaklarına da dikkati çekmektedir.”
DSK’nin bir ortağı olan, Çin Milli Kütüphanesinin müdürü Furui Zhan ise “DSK’nin yaratılışı ile eşitlik ruhu ve açık fikirler gün yüzüne çıkmıştır,” dedi ve kütüphanenin yakın işbirliğini taahüt etti.
Billington açılışı “birbirimizi daha iyi anlamamıza yarayacak kapsamlı bir çevrimiçi kaynak yaratmaktaki ilk adım” olarak tanımladı. Özellikle genç insanları, DSK’yi kullanmaları ve geleneksel kültürün en iyi örneklerinden zevk alabilmeleri için yüreklendirdi.
DSK artık kullanıma açılmıştır.
Orijinal metin aşağıdaki adresde yer almaktadır
http://www.america.gov/st/educ-english/2009/April/20090421162234xlrennef0.7201197.html
Dünya Sayısal Kütüphanesi (World Digital Library)
http://www.wdl.org/en/
Çeviren: Figen Şahin – Amerikan Bilgi-Belge Merkezi, Ankara