Amerikan Konsolosluğu

BASIN BİLDİRİLERİ

Basın Açıklaması

Bilgi Notu: Genişletilmiş Orta Doğu ve Kuzey Afrika Girişimi (GOKAG)

10 Mayıs 2005.

Son yıllarda bütün Orta Doğu ve Kuzey Afrika genelinde hükümet, sivil toplum ve iş dünyasının liderleri bölgelerindeki demokratik reformlara olan desteklerini dile getirmeye başladılar. Akabe, Sina ve İskenderiye’deki konferanslarda yayınlanan bildirilerin yanı sıra, Nisan 2004’te yapılan İslam Dünyasından Demokratlar Kongresi’nde ve Mayıs 2004’teki Arap Birliği Zirvesi’nde yapılan açıklamalar da siyasi katılım, hoşgörü ve sosyal adalet konuları temelinde değişiklikler yapılması çağrısında bulunuyordu.

GOKAG bir ABD Programı Değil G–8 Ülkelerince Başlatılmış Çok Taraflı bir Çabadır

Bölgede ortaya çıkan reform yönündeki canlanmaya yanıt olarak, G–8 ülkeleri Haziran 2004’teki Sea Island Zirvesi’nde Genişletilmiş Orta Doğu ve Kuzey Afrika Girişimini (GOKAG) kabul ettiler. Bu ortak çaba, bölgede reform ve demokrasinin yayılmasını destekleme ve onyıllar boyu süregelen, istikrarın sağlanması adına baskıyı hoş gören politikalara bir son verme arayışıdır. Bu stratejik ortaklığın merkezinde yeralan G–8 tarafından kurulan “Gelecek İçin Forum” Orta Doğu bölgesi, G-8 ve diğer hükümet liderlerini biraraya getirerek, siyasi, ekonomik ve sosyal reformlara yönelik hedeflerin paylaşılmasını sağlamayı amaçlamaktadır. İlk Forum toplantısı, Aralık 2004’te Fas’ın Rabat kentinde yapılmıştır. Ayrıca, G–8, bölgede demokrasiyi, girişimciliği, okur-yazarlığı ve eğitimi, kadınlar için fırsatlar yaratılmasını ve mali istikrarı geliştirmek üzere tasarlanmış bir dizi girişimi de onaylamıştır. Reform yanlısı programların somut örnekleri arasında, küçük işletmeler için kredi programları, hükümet değişimleri, eğitim programları ve kadın liderler çalıştayları bulunmaktadır.

Türkiye bir “Hedef” değil, bir GOKAG Ortağıdır

Türkiye, özgürlük ve demokrasinin “Genişletilmiş Orta Doğu ve Kuzey Afrika Girişiminde” geliştirilmesinin güçlü bir ortağıdır. Çoğunluğu Müslüman olan nüfusuyla birlikte, laik ve demokratik bir ülke olarak Türkiye, reform aşamalarının henüz başlarında yer alan ülkelere aktarabileceği değerli deneyim zenginliğine sahip olan bir ülkedir.

ABD, Türkiye’nin GOKAG Girişimlerindeki Rolünü Takdir Ediyor

Amerika Birleşik Devletleri, Türkiye’nin İtalya ve Yemen’le birlikte “Demokrasi Yardım Diyaloğu”na (DYD) sponsorluk yapmasını takdirle karşılamaktadır. GOKAG’ın “Destek Planı”nın en önemli unsurlarından biri olan DYD, demokratik kurumların desteklenmesi, demokrasi programlarıyla ilgili bilgi paylaşımı ve yeni programlar başlatılması ile değişimlere destek olunması amacıyla hükümet ve sivil toplum liderlerinin bir araya getirilerek girişim hedeflerinin daha da ileriye taşınmasını amaçlamaktadır. Türk Dışişleri Bakanlığı yetkilileri, Türkiye Ekonomik ve Sosyal Etütler Vakfı (TESEV) ve kadın örgütleri temsilcileri, Haziran ayında İstanbul’da gerçekleştirilecek ve ilk bağımsız DYD etkinliği özelliği taşıyan, demokratik bir toplumda kadınların rolüyle ilgili konferansa ev sahipliği yapmaya hazırlanmaktadır. ABD ayrıca, Türkiye’nin, Haziran ayında gerçekleşecek olan Cezayir Okur-Yazarlık Çalıştayı ve bu ay içinde Ürdün’de gerçekleşecek olan Ticaret ve Kalkınma Mali Konferansı da dahil olmak üzere, diğer GOKAG girişimlerine olan katılımını da takdirle karşılamaktadır.

Türkiye GOKAG Bölgesi İçin “Ilımlı İslam Modeli” Değil

GOKAG’ın, Türkiye’yi daha az laik ya da daha az demokratik bir hale getirmek gibi bir amacı yoktur. Türkiye’yi değerli bir GOKAG ortağı yapan, demokrasisi ve reform konusundaki deneyimidir.

Demokratik Değişim, Bölge İçinden Gelmeli

Demokratik değişim ve modernleşmenin işe yaraması için, ABD, bunların bölgenin kendi içinden doğması ve her ülkenin mevcut şartlarına uygun olarak şekillendirilmesi gerektiğine inanmaktadır. Bölgedeki hükümetlerden ve sivil toplum örgütlerinden gelen reform çağrıları, özgürlük ve modernleşmeyi kucaklamak arzusuna işaret etmektedir. ABD bu çabaları büyük bir heyecanla desteklemektedir.

GOKAG, İsrail-Filistin Çatışması Birbirini Dışlamaz

Bazı eleştiriler, ABD’nin GOKAG’ı İsrail-Filistin çatışmasına olan ilgiyi geciktirmek ya da önlemek için bir bahane olarak kullandığını ileri sürdü. Oysa doğru olan, bunun tam tersidir. Amerika Birleşik Devletleri, Ortadoğu barışı ve bölgesel demokratikleşmenin birbirlerini destekleyen ve aynı anda ilgilenilmesi mümkün ve gerekli hedefler olduğuna inanmaktadır. Bununla birlikte, bunların birinde gelişme kaydedilememesi, diğerindeki gelişmeleri engellememelidir. Bu nedenle, GOKAG paralelinde Başkan Bush, Dışişleri Bakanı Rice ve diğer üst düzey ABD yetkilileri, Dörtlü ortaklığımızı oluşturan BM, AB ve Rusya ile aktif olarak görüşmektedir. Bu alanda ilerleme kaydediyoruz.

Demokratik bir Gelecek için Ortak Vizyon

Tarih, demokratikleşmenin barış, muhalefet özgürlüğü, insan haklarına saygı ve eğitim ve ekonomide daha büyük fırsatlar getirdiğini göstermiştir. GOKAG’ın desteklemeyi hedeflediği reformlar, milyonlarca insanın hayatını iyileştirmenin ötesinde Genişletilmiş Ortadoğu’ya daha fazla özgürlük, refah ve istikrar getirecektir. Bölgedeki baskının, yolsuzlukların ve ekonomik mahrumiyetin tarihi göz önüne alındığında, olumlu değişim hızla ya da kolaylıkla gerçekleşmeyecektir. Yine de Amerika Birleşik Devletleri, demokratik değerlerin yayılmasının zahmete değer bir çaba olduğuna inanmaktadır ve reform sürecine kuşaklar boyunca sürecek bağlılığını ifade etmektedir.